Ka\u017cda osoba, kt\u00f3ra dziedziczy spadek w Polsce powinna wiedzie\u0107, i\u017c sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po polskim spadkodawcy jest prowadzona przez polski s\u0105d spadku w okr\u0119gu, gdzie spadkodawca mia\u0142 sta\u0142e miejsce zamieszkania przed \u015bmierci\u0105. Zazwyczaj jest to miejsce, gdzie spadkodawca zmar\u0142.<\/p>\n
Wynika to z art. 628 kodeksu post\u0119powania cywilnego, kt\u00f3ry traktuje o w\u0142a\u015bciwo\u015bci miejscowej s\u0105du w sprawach spadkowych. Zgodnie z tym przepisem: \u201eDo czynno\u015bci w post\u0119powaniu spadkowym, kt\u00f3re nale\u017c\u0105 do zakresu dzia\u0142ania s\u0105d\u00f3w, wy\u0142\u0105cznie w\u0142a\u015bciwy jest s\u0105d ostatniego miejsca zwyk\u0142ego pobytu spadkodawcy, a je\u017celi jego miejsca zwyk\u0142ego pobytu w Polsce nie da si\u0119 ustali\u0107, s\u0105d miejsca, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 maj\u0105tek spadkowy lub jego cz\u0119\u015b\u0107 (s\u0105d spadku). W braku powy\u017cszych podstaw s\u0105dem spadku jest s\u0105d rejonowy dla m.st. Warszawy.\u201d.<\/p>\n
Druga istotna kwestia jest taka, \u017ce spadkobiercy nie musz\u0105 stawi\u0107 si\u0119 osobi\u015bcie w s\u0105dzie w Polsce. Istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 za\u0142atwienia wszystkich formalno\u015bci spadkowych zdalnie przy u\u017cyciu urz\u0105dzenia umo\u017cliwiaj\u0105cego porozumiewanie si\u0119 na odleg\u0142o\u015b\u0107 i wyposa\u017canego w kamer\u0119 (np. tablet, komputer, smartphone).<\/p>\n
Powy\u017csze jest skutkiem pandemii Covid-19, kt\u00f3ra zmieni\u0142a polsk\u0105 praktyk\u0119 s\u0105dow\u0105. Polski wymiar sprawiedliwo\u015bci uleg\u0142 wielu przeobra\u017ceniom, czego wyrazem jest mi\u0119dzy innymi mo\u017cliwo\u015b\u0107 przeprowadzania rozpraw zdalnych.<\/p>\n
Po trzecie, aby wszcz\u0105\u0107 w Polsce spraw\u0119 o stwierdzenie nabycia spadku konieczne jest zgromadzenie akt\u00f3w stanu cywilnego, w tym akt\u00f3w urodzenia (w przypadku m\u0119\u017cczyzn-spadkobiorc\u00f3w) oraz akt\u00f3w ma\u0142\u017ce\u0144stwa (w przypadku kobiet-spadkobiorc\u00f3w, kt\u00f3re zmieni\u0142y swoje nazwisko).\u00a0 Dokumenty te musz\u0105 by\u0107 w oryginale i nie podlegaj\u0105 zwrotowi po zako\u0144czeniu post\u0119powania spadkowego.<\/p>\n
Dowody z akt\u00f3w stanu cywilnego maj\u0105 charakter szczeg\u00f3lny i jak wynika z art. 3 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, akty stanu cywilnego stanowi\u0105 wy\u0142\u0105czny dow\u00f3d zdarze\u0144 w nich stwierdzonych. Zasada wy\u0142\u0105czno\u015bci dowodowej tych akt\u00f3w oznacza, \u017ce tylko na ich podstawie i przy uwzgl\u0119dnieniu ich brzmienia mo\u017cliwa jest \u201eidentyfikacja rodowa\u201d zg\u0142aszaj\u0105cych si\u0119 spadkobierc\u00f3w ustawowych ze spadkodawc\u0105. Akty stanu cywilnego nie mog\u0105 by\u0107 zast\u0105pione przez inne dowody \u2013 tak\u0105 zasad\u0119 prawa przyj\u0105\u0142 polski S\u0105d Najwy\u017cszy uchwa\u0142\u0105 z dnia 24.10.2001 roku, sygn. akt III CZP 64\/01, postanowienie SN z dnia 16.112016r., I CSK 807\/15).<\/p>\n
Po czwarte, aby post\u0119powanie spadkowe w Polsce zako\u0144czy\u0142o si\u0119 szybko i sprawne konieczne jest posiadanie adres\u00f3w wszystkich potencjalnych spadkobierc\u00f3w w sprawie oraz podanie tych adres\u00f3w s\u0105dowi spadkowemu, aby m\u00f3g\u0142 ich poinformowa\u0107, \u017ce taka sprawa zosta\u0142a wszcz\u0119ta przed s\u0105dem.<\/p>\n
Wreszcie, warto wiedzie\u0107, \u017ce w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku s\u0105d spadku co do zasady nie zajmuje si\u0119 podzia\u0142em odziedziczonego maj\u0105tku w Polsce. Postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku stanowi natomiast dokument, kt\u00f3ry umo\u017cliwia wszcz\u0119cie przed s\u0105dem dzia\u0142owym drugiej sprawy tj. sprawy o podzia\u0142 maj\u0105tku odziedziczonego. Taki bieg sprawy b\u0119dzie mia\u0142 jednak miejsce tylko wtedy, kiedy spadkobiercy nie dojd\u0105 do porozumienia co do podzia\u0142u odziedziczonego maj\u0105tku \u2013 np. brak zgody wszystkich spadkobierc\u00f3w na sprzeda\u017c odziedziczonego mieszkania, brak zgody wszystkich spadkobierc\u00f3w na wyp\u0142at\u0119 pieni\u0119dzy z polskiego konta bankowego. S\u0105d dzia\u0142owy w post\u0119powaniu o dzia\u0142 spadku, mo\u017ce przyzna\u0107 nieruchomo\u015b\u0107 jednemu ze spadkobierc\u00f3w, kt\u00f3ry nast\u0119pnie dokona sp\u0142aty na warunkach, jakie ustali s\u0105d. O tym, kto przejmie nieruchomo\u015b\u0107, i jakie b\u0119d\u0105 warunki sp\u0142aty innych spadkobierc\u00f3w, ustala si\u0119 na podstawie sytuacji faktycznej wszystkich spadkobierc\u00f3w, a tak\u017ce opinii bieg\u0142ych powo\u0142anych w sprawie.<\/p>\n
adw. dr Joanna Sus\u0142o<\/p>\n